Faalangst is de angst om fouten te maken of niet te voldoen aan verwachtingen, zowel die van jezelf als van anderen. Het kan voelen alsof er steeds een stemmetje zegt dat je beter moet presteren of dat je anders door de mand valt. Veel mensen met faalangst doen juist ontzettend hun best, maar merken dat de spanning die zij ervaren het tegenovergestelde effect heeft. Het blokkeert, het belemmert en het haalt het plezier weg uit situaties die eigenlijk waardevol zouden moeten zijn.
Faalangst laat zich op verschillende manieren zien. Sommige mensen merken vooral dat ze voortdurend piekeren of zich moeilijk kunnen concentreren, terwijl anderen juist lichamelijke spanning ervaren zoals een hoge ademhaling, trillen of zweten. Ook kan het leiden tot uitstellen of vermijden, simpelweg omdat de spanning te hoog wordt. Het is niet voor iedereen hetzelfde, maar de gemeenschappelijke deler is dat faalangst je dagelijks leven zwaarder maakt dan nodig.
Faalangst kan op verschillende manieren naar voren komen. De meest voorkomende vormen zijn:
Cognitieve faalangst
Hierbij draait het vooral om gedachten. Je kunt veel piekeren, twijfelen aan jezelf of bang zijn de controle te verliezen.
Sociale faalangst
Je bent bang voor beoordeling door anderen. Presentaties, gesprekken of situaties waarin je opvalt kunnen enorme spanning geven.
Motorische faalangst
Hierbij krijg je lichamelijke spanning die je belemmert. Je kunt trillen, blokkeren of geen controle meer voelen over je bewegingen.
Veel mensen hebben een combinatie van deze vormen.
Faalangst ontstaat meestal door een combinatie van ervaringen en overtuigingen. Misschien heb je vroeger te veel druk gevoeld om te presteren, of heb je kritiek of afwijzing meegemaakt waardoor je nu steeds bang bent om opnieuw tekort te schieten. Soms komt het voort uit perfectionisme of een laag zelfbeeld, soms uit prestatiedruk op school of werk. Je hoeft de precieze oorzaak niet altijd te weten om verder te komen, maar het kan wel helpen om te begrijpen welke patronen jij hebt ontwikkeld en hoe die invloed hebben op je spanning.
Wanneer faalangst langere tijd aanwezig is kan het veel energie kosten. Je kunt merken dat je taken gaat uitstellen, het vertrouwen in jezelf verliest of situaties vermijdt die juist belangrijk zijn. De spanning kan zich ook opstapelen waardoor je slechter slaapt of sneller overprikkeld raakt. Het kan invloed hebben op je relaties, op school en op je werk. Gelukkig is faalangst goed te behandelen en hoef je niet te wachten tot het echt te zwaar wordt.
Iedereen met faalangst heeft situaties die extra spanning oproepen. Voor de een is dat een belangrijke taak of deadline, voor de ander een sociale situatie waarin veel aandacht op je gericht is. Ook kan spanning omhoog schieten wanneer iets doet denken aan een eerdere ervaring waarin je je onveilig voelde of waarin dingen niet liepen zoals je had gehoopt. Door jouw triggers beter te leren kennen kun je anders gaan reageren op de spanning die ze oproepen, en dat geeft vaak meteen meer rust.
Faalangst is goed te behandelen. Bij PsyExperts werken we met methodes die al veel mensen hebben geholpen, zoals cognitieve gedragstherapie, ACT en soms EMDR als er oude pijn meespeelt. We kijken samen naar de gedachten die jouw spanning aanwakkeren, naar de druk die je voelt en naar de patronen die zijn ontstaan. Je leert realistisch naar jezelf kijken, mild te zijn wanneer iets niet lukt en stap voor stap situaties aan te gaan die nu nog veel spanning geven. De behandeling is altijd persoonlijk en praktisch zodat je ook tussen de sessies door merkt dat je vooruitkomt.
Hulp vragen is vaak een grote stap, maar het kan ook enorm opluchten. Bij PsyExperts word je warm en zonder oordeel ontvangen. We luisteren naar jouw verhaal en onderzoeken samen welke aanpak het beste aansluit bij wat jij nodig hebt. Je kunt binnen een week terecht en je hoeft je niet voor te bereiden of perfect te gedragen. Je mag gewoon komen zoals je bent, en wij helpen je vanaf daar verder.
Faalangst verdwijnt niet door streng voor jezelf te zijn, maar juist door begrip en oefening. Je leert hoe spanning werkt, hoe je gedachten je kunnen misleiden en hoe je jezelf kunt ondersteunen in plaats van onder druk zetten. Door stap voor stap te oefenen en door steun te krijgen op momenten dat het lastig is ontstaat er meer ruimte en vertrouwen. Veel mensen ervaren dat zij door begeleiding sneller vooruitkomen dan ze ooit hadden verwacht.
Een paar dingen kunnen je alvast helpen. Het werkt vaak goed om taken kleiner te maken zodat je minder overweldigd raakt en succeservaringen makkelijker worden. Ook helpt het om minder te focussen op het perfecte resultaat en meer op de stappen die je zet. Praat met iemand die je vertrouwt, oefen met ontspannen ademen voor spannende momenten en probeer jezelf niet steeds te vergelijken met anderen. En als je merkt dat je ondanks deze tips vastloopt, weet dan dat er goede hulp is.
Faalangst is op zichzelf geen trauma, maar het kan wel voortkomen uit ervaringen die voor jou emotioneel zwaar zijn geweest. Dat kunnen momenten zijn waarin je je beschaamd voelde, waarin je kritiek kreeg of waarin je het gevoel had dat je niet veilig was om fouten te maken. Soms zit er daardoor een diepere reactie onder de spanning die je nu voelt. In dat geval kan therapie helpen om deze oude gevoelens te verzachten zodat je met meer rust verder kunt.
